W obecnych czasach coraz częściej słyszymy słowo „biotechnologia”. Dla większości jest to termin całkowicie obcy, nieznany. Izolacja DNA, GMO- te hasła dla zwykłego człowieka brzmią tajemniczo, a nawet groźnie. Ludzie wyobrażają sobie biotechnologa, jako osobę, która siedzi cały czas w laboratorium, bada jakieś tam geny, nie robiąc przy tym nic potrzebnego innym. Jednak należy podkreślić, że to właśnie dzięki tej nauce życie wielu ludzi stało się łatwiejsze, a egzystencja ogromnej liczby osób – w ogóle możliwa. Czytaj dalej »

O różnych wykluczeniach społecznych, z powodu biedy, z powodu niepełnosprawności fizycznej, rasy, przynależności etnicznej czy społecznej, wielokrotnie już pisano w odniesieniu do współczesności jak i historii. Człowiek jest istotą społeczną i hierarchiczną. Ale jednocześnie człowiek nosi w sobie duże poczucie godności i sensu i nikt nie lubi być zmarginalizowany, odepchnięty, wyalienowany. W zwykłej rozmowie każdy chce być równoprawnym uczestnikiem, chce być wysłuchiwany. Czytaj dalej »

Wraz z rozwojem cywilizacji i rosnącą presją człowieka zanikają naturalne siedliska wielu gatunków roślin i zwierząt. Drastycznych przykładów na zagładę gatunków, w związku z dewastacją naturalnych ekosystemów, nie trzeba szukać w Amazonii, czy rafach koralowych. Następuje ona wokół nas, nie ominęła również słodkowodnej ichtiofauny Polski. Problem ten dotyczy wielu rodzimych gatunków. Obecnie spośród 68 autochtonicznych gatunków ryb i minogów 54% zostało uznanych za zagrożone lub wymarłe. Antropogeniczne przekształcenia ekosystemów wodnych, związane z rozwojem przemysłu, rolnictwa, prac melioracyjnych, regulacji i zabudowy koryt rzecznych, czy też nadmierna eksploatacja doprowadziły do ograniczenia możliwości rozrodu i naturalnej rekrutacji, a konsekwencji do spadku liczebności lub wymarcia wielu populacji ryb. Ten tragiczny los spotkał na naszym obszarze jesiotra. Ostatniego osobnika złowiono w 1965 roku, a dzisiaj stajemy przed szansą reintrodukcji tego gatunku w zlewni Bałtyku. Czytaj dalej »

Sporym echem odbiła się w mediach niedawna warszawska konferencja nt. polskich sukcesów opartych na wiedzy. Okazuje się, że jak się dobrze poszuka, to polskie uczelnie mają się czym pochwalić. Np. prof. Leon Gradoń z Politechniki Warszawskiej ma już kilkadziesiąt światowych patentów i pracuje dla największych koncernów samochodowych i farmaceutycznych. Profesor Jan Madey (na zdjęciu) ze swoimi studentami zajmuje czołowe miejsca na światowych olimpiadach informatycznych. Czytaj dalej »

Gdy jako 12-latka w 2000 roku usłyszałam o ukończeniu projektu Poznania Ludzkiego Genomu nie zdawałam sobie sprawy z możliwości rozwoju nauki jakie to odkrycie dało człowiekowi. Dziś jako studentka biotechnologii jestem świadoma tego jakie szanse na polepszenie zdrowia i życia każdego z nas daje odkrycie tej, jak określił Bill Clinton „najważniejszej i najcudowniejszej mapy stworzonej przez człowieka”. Odczytanie sekwencji DNA każdego ludzkiego chromosomu przyspieszyło prace nad nowymi testami i metodami postępowania które pozwolą zapobiegać chorobom, rozpoznawać je, łagodzić ich przebieg, a nawet całkowicie wyleczyć. Utorowało to również drogę do medycyny spersonalizowanej, bazującej na założeniu, że zróżnicowana reakcja poszczególnych osób na pewne pokarmy, leki, słońce, wysiłek fizyczny, alergeny i inne czynniki na skutek odmienności w zapisie genetycznym. Czytaj dalej »

Biometria jest nauką zajmującą się pomiarem istot żywych. Wyniki pomiarów biometrycznych opracowane przy pomocy różnych metod statystyki matematycznej wykorzystywane są w takich dziedzinach nauki jak: antropologia, fizjologia, medycyna, genetyka i paleontologia. Najnowsze zastosowania biometrii ukierunkowane są na metody automatycznego rozpoznawania ludzi poprzez analizę cech fizycznych i behawioralnych. Do cech fizycznych należą między innymi: układ linii papilarnych, wzór siatkówki oka, geometria i układ naczyń krwionośnych na dłoni, rozmieszczenie zębów oraz DNA. Spośród cech behawioralnych najczęściej wykorzystywane są: sposób chodzenia, szybkość pisania na klawiaturze komputera, charakter pisma oraz głos. Czytaj dalej »

Niebawem otwarcie Laboratorium Diagnostyki Molekularnej na Wydziale Biologii. Trwa rozpakowywanie i podłączanie aparatury badawczej – na zdjęciu instalowanie mikroskopu elektronowego. Według opinii niektórych profesorów spoza Olsztyna jest to najlepiej wyposażone laboratorium tego typu w Europie. Laboratorium stwarza zupełnie nowe możliwości poznawania życia – można będzie zobaczyć do tej pory niewidoczne. Oczywiście, sam sprzęt nawet najbardziej nowoczesny, jest „martwy” bez ludzi i ich pomysłów badawczych. Z całą pewnością do laboratorium przyjeżdżać będą naukowcy z różnych zakątków Europy. Być może uda się zorganizować spotkanie kameralne z nauką i naukowcami w salach Laboratorium. Czytaj dalej »

22 marca – Światowy Dzień Wody. Woda to życie. Wiele rzadkich, chronionych gatunków roślin i zwierząt związanych jest ze środowiskiem wodnym. Nie wystarczy wpisać je na listę czerwonej księgi. Aby ocalić musimy dać im siedlisko do życia. Kiedyś Puszcza Piska była pełna wielkich nieprzebytych mokradeł (stanowiły one 1/3 powierzchni). Na przełomie XIX i XX wieku zaczęto je odwadniać. Potem w szale uproduktywnienia lat 70-tych zmeliorowano większość z tych terenów. Czytaj dalej »

Ekolog – to pojęcie obecnie wieloznaczne, znaczy wiele i przez to prawie nic. Pierwotnie ekologia znaczyła dyscyplinę biologii, nauk o  środowisku zajmującej się badaniem relacji między organizmem, gatunkami a  środowiskiem. Obecnie „ekologia” może być używana w kontekście ochrony przyrody, ochrony środowiska, technologii, działań społecznych, sztuki, muzyki (spotkałem się nawet z określeniem „seks ekologiczny”!). W rezultacie naukowcy-ekolodzy nie bardzo chcą przyznawać się do ekologii, raczej określają się jako hydrobiolodzy, entomolodzy, botanicy itd. Dlaczego tak się stało, że w powszechnym, codziennym przekazie pojawia się negatywne szufladkowanie ludzi jako wrogich społecznie „ekologów”? Czytaj dalej »

Człowiek, od samych początków swojego istnienia jako gatunek, był i jest istotą społeczną. Przez setki tysięcy lat główne życie towarzyskie i kulturalne toczyło się przy ognisku. Bowiem ognisko w społeczności łowców-zbieraczy stanowiło miejsce integracji nie tylko rodziny, ale także miejsce spotkania. Ostatnie lata przynoszą nam coraz to nowe i niezwykle interesujące odkrycia, dotyczące ewolucji człowieka i wyjaśniania tego, jak staliśmy się istotami inteligentnymi. Innowacyjność i kreatywność zależy od liczby osób, kontaktujących się ze sobą i wymieniających pomysły. Czytaj dalej »

Dołączę do postawionego już za oceanem pytania: a gdyby tak w gazetach, radiu i telewizji odkryciom naukowym i poznawaniu realnego świata poświęcono tyle samo miejsca co na wiadomości sportowe albo na ploteczki z warszawskiego świata polityki albo na informacje o wypadkach, zabójstwach, skandalach itd.? Codziennie mielibyśmy sporo informacji o świecie! Ale czy nauka jako taka potrafi generować newsy, tak jak skandale polityczne, wypadki drogowe, zamachy terrorystyczne czy omawianie treści seriali telewizyjnych (gawędziarstwo biograficzne czyli zwykłe plotki)? Czytaj dalej »