Rozmowa ze Stefanem Brzozowskim, liderem olszty艅skiego zespo艂u Czerwony Tulipan

-W piosence o wolno艣ci, kt贸r膮 mo偶na wys艂ucha膰 poni偶ej i kt贸ra znalaz艂a si臋 na nowej p艂ycie zespo艂u Czerwony Tulipan, 艣piewasz m.in.: “Mamy tej wolno艣ci do syta/ z aferami i setk膮 przekr臋t贸w/ polityk贸w przykutych do koryta/ a pod drzwiami swoich konfident贸w.” Kiedy zosta艂 napisany ten tekst?

-Tekst do tej piosenki napisa艂 Janusz Jano-Mielczarek w 2017r.

 

 

-Upewniam, si臋 bo wymowa jest taka, jakby opisywana by艂a rzeczywisto艣膰 sprzed wielu lat: politycy przykuci do koryta, konfidenci pod drzwiami, afery, przekr臋ty… 艢mierdzi komun膮!

Rz膮dz膮cy nas dziel膮, a rozdaj膮c r贸偶ne granty, frukta wi膮偶膮 ludzi ze sob膮

-Obecnie rz膮dz膮cy wprowadzaj膮c zakazy, nakazy w r贸偶nych dziedzinach naszego 偶ycia, ograniczaj膮 nam wolno艣膰. Je偶eli s膮dy znajduj膮 si臋 pod kapeluszem polityk贸w, to jak tego nie nazywa膰 ograniczaniem wolno艣ci? Rz膮dz膮cy nas dziel膮, a rozdaj膮c r贸偶ne granty, frukta wi膮偶膮 ludzi ze sob膮. Stworzyli lepszy i gorszy sort ludzi – ci s膮 z nami, a ci przeciwko nam. Wszelkie podzia艂y tworz膮 dw贸r klakier贸w, wianuszek wsp贸艂pracownik贸w, kt贸rzy s艂ysz膮: odpu艣cimy ci grzechy i z艂e uczynki je艣li przyst膮pisz do nas. Ta metoda powoduje, 偶e natychmiast pojawiaj膮 si臋 – w ramach wsp贸艂pracy z t膮 w艂adz膮 – konfidenci, kt贸rzy wskazuj膮 kto jest przeciwko niej. Wystarczy si臋 rozejrze膰, pos艂ucha膰 medi贸w, zjawisko wida膰 ju偶 wok贸艂 nas. Wida膰 bardzo g艂臋bokie podzia艂y, a cz艂owiek z zawi艣ci, zazdro艣ci potrafi by膰 okrutny, m艣ciwy i zadenuncjowa膰 bli藕niego.

 

 

-Ta p艂yta b臋dzie w艂a艣nie o tym? O tym, 偶e tracimy wolno艣膰?

W ostatnim 25-leciu zacz臋li艣my sami stanowi膰 o sobie, rodzi艂o si臋 spo艂ecze艅stwo obywatelskie, uczyli艣my si臋 wolno艣ci. Teraz zaprzepaszczamy to i wracamy do tego co by艂o

– Dla mnie wolno艣膰, to stanowienie mojej woli, decydowanie o sobie wed艂ug w艂asnych przekona艅, wiedzy, pogl膮d贸w. Robienie tego co sam chc臋, rozumiej膮c oczywi艣cie spo艂eczne ograniczenia. Dotyczy to wszelkich sfer 偶ycia, nie tylko polityki. Zreszt膮 – tak na marginesie – staram si臋 w og贸le nie wchodzi膰 w przestrze艅 polityczn膮, cho膰 cz臋sto jestem zmuszany do zabierania g艂osu, tak偶e na estradzie, poprzez kontekst, w kt贸rym si臋 znajdujemy. Podobnie by艂o w latach 70-tych, czy 80-tych poprzedniego stulecia. Nie by艂em przygotowany zupe艂nie do dzia艂alno艣ci politycznej, ale poprzez kontekst w kt贸rym si臋 znalaz艂em musieli艣my si臋 – wtedy m艂odzi ludzie – wypowiada膰 jak ten 艣wiat powinien wygl膮da膰. Nie zgadzali艣my si臋 na reglamentacj臋 wolno艣ci. Podobnie jest dzisiaj – otaczaj膮ca nas rzeczywisto艣膰 zmusza nas do wypowiedzi. W ostatnim 25-leciu zacz臋li艣my sami stanowi膰 o sobie, rodzi艂o si臋 spo艂ecze艅stwo obywatelskie, uczyli艣my si臋 wolno艣ci. Teraz zaprzepaszczamy to i wracamy do tego co by艂o.

Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl
Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl

-St膮d tytu艂 nowej p艂yty: B艂臋dne ko艂o?

Je艣li dzisiaj 艣piewamy o konfidentach, to pokazujemy w ten spos贸b, 偶e mimo post臋pu, nowych do艣wiadcze艅 i zdobyczy cywilizacyjnych, b艂臋dne ko艂o ci膮gle istnieje

-Tak mo偶na odczytywa膰 przes艂anie p艂yty, kt贸rej ok艂adka nawi膮zuje zreszt膮 do obrazu Jacka Malczewskiego pod tym samym tytu艂em. Ok艂adka, na kt贸rej wok贸艂 postaci siedz膮cej na drabinie, kr膮偶膮 muzycy zespo艂u Czerwony Tulipan, jak i przes艂anie p艂yty, m贸wi膮 nam, 偶e wci膮偶 obracamy si臋 w zakl臋tym kr臋gu, jakby艣my nie mogli z tego ko艂a wyj艣膰. Analogie polityczne oczywi艣cie si臋 w tym kole mieszcz膮. Je艣li dzisiaj 艣piewamy o konfidentach, to pokazujemy w ten spos贸b, 偶e mimo post臋pu, nowych do艣wiadcze艅 i zdobyczy cywilizacyjnych, b艂臋dne ko艂o ci膮gle istnieje – swoimi postawami i zachowaniami wracamy do tego co ju偶 by艂o w poprzedniej epoce politycznej. Piosenka, kt贸r膮 mo偶na tu wys艂ucha膰 stawia nam pytanie: czy takiej wolno艣ci chcieli艣my? Nie daje nam recepty jak wolno艣膰 powinna wygl膮da膰. To s艂uchaj膮cy powinien odpowiedzie膰 sobie na pytanie w jakim 艣wiecie chce 偶y膰.

-Ale mo偶na postawi膰 te偶 i takie pytanie: dlaczego wsp贸艂cze艣ni arty艣ci tak rzadko zabieraj膮 g艂os w sprawie anektowanej wolno艣ci. W latach 80-tych takich protest song贸w by艂a masa. 艢rodowiska artystyczne bojkotowa艂y w艂adz臋 znacz膮co przyczyniaj膮c si臋 do poprawy morale ca艂ego spo艂ecze艅stwa. Dzisiaj, jako zbiorowo艣膰 siedz膮 cicho. Podobnie jak m艂ode pokolenie, czy te偶 jak ten ch艂opiec na drabinie Malczewskiego, kt贸remu najbardziej powinno zale偶e膰 na swobodach obywatelskich.

-Akurat ch艂opiec z obrazu Malczewskiego symbolizuje spok贸j, powag臋 艣wiata i daje nadziej臋 na lepsz膮 przysz艂o艣膰, wi臋c m贸wi膮c alegorycznie, mo偶e tego trzeba si臋 doszukiwa膰 w obecnych postawach m艂odego pokolenia. Arty艣ci s膮 po dobrej stronie mocy, kieruj膮 si臋 akceptacj膮, mi艂o艣ci膮, zachwytem nad 艣wiatem – tym si臋 偶ywi sztuka. Polityka – wr臋cz przeciwnie. Polityka to jest bezpardonowa walka, nienawi艣膰, unicestwienie przeciwnika. Wi臋c to s膮 dwa r贸偶ne 艣wiaty. Na naszym rynku muzycznym widzimy to bardzo wyra藕nie. Jak Pawe艂 Kukiz z artysty przemieni艂 si臋 w polityka, go艂ym okiem wida膰, 偶e jest w nowej roli zagubiony. B臋d膮c artyst膮 chce budowa膰, ale mu to nie wychodzi, bo polityka kieruje si臋 czym innym. W膮tpi臋 czy mo偶na by膰 artyst膮 i politykiem jednocze艣nie. Polityka to wojna. Artysta nie mo偶e by膰 偶o艂nierzem, artysta wychodzi na scen臋 i ma by膰 kochany.

 

Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl
Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl

Gdy by艂em m艂ody, a walka toczy艂a si臋 ju偶 wr臋cz na ulicach, te偶 nie by艂em przygotowany na nadchodz膮ce zmiany

-Wracaj膮c do m艂odego pokolenia. Ono nie jest przygotowane do walki. By艂o w ci膮gu 25 ostatnich lat wychowywane we wzgl臋dnym dobrobycie: kolorowy 艣wiat, u艣miechni臋ci ludzie, otwarte granice, konsumpcja, pi臋kna Polska. I dzisiaj, gdy pojawi艂a si臋 opcja polityczna, kt贸ra zacz臋艂a nas dzieli膰聽 i m贸wi膰, 偶e s膮 obywatele lepszego i gorszego sortu – to m艂odzi ludzie nie s膮 przygotowani do tego, 偶eby zabiera膰 g艂os. 呕eby si臋 w tej sprawie wypowiedzie膰 trzeba mie膰 jaki艣 baga偶 do艣wiadcze艅 zwi膮zanych nie koniecznie z wiekiem, ale 偶yciowym niedostatkiem napotkanym po drodze. Trzeba zna膰 siebie samego, wiedzie膰 co艣 o cz艂owieku, 偶yciu spo艂ecznym, zagro偶eniach wynikaj膮cych z konflikt贸w – a tego przez ostatnie 25 lat nie do艣wiadczyli. My艣l臋, 偶e dopiero jak przyjrz膮 si臋 tej walce, kt贸ra si臋 toczy, przetrawi膮 jej rezultaty – wtedy stan膮 po jednej ze stron. Pami臋tam, 偶e gdy by艂em m艂ody, a walka toczy艂a si臋 ju偶 wr臋cz na ulicach, te偶 nie by艂em przygotowany na nadchodz膮ce zmiany. Musia艂em si臋 nauczy膰 艣wiata na nowo, bo zosta艂em wychowany w poprzedniej epoce. Musia艂em zrzuci膰 ten kokon, w kt贸rym mnie wychowano i przyjrze膰 si臋 nowym wzorcom wymuszaj膮cym inne zachowania ni偶 dotychczasowe.

-Z dzisiejszej perspektywy wida膰 to troch臋 inaczej. Mimo nieprzygotowania, o kt贸rym tyle m贸wisz, powstawa艂y piosenki o politycznej wymowie. One by艂y manifestem tamtego pokolenia. Mo偶na nawet zastanawia膰 si臋 jak to by艂o mo偶liwe, 偶e 20-latkowie tworzyli tak dojrza艂膮 sztuk臋.

-Mog艂em korzysta膰 z tw贸rczo艣ci Jonasza Kofty, Jacka Kaczmarskiego, tutaj na miejscu Bogusia 呕mijewskiego, Jurka Ignaciuka, kt贸ry z wielk膮 dojrza艂o艣ci膮 odbiera艂 otaczaj膮cy nas 艣wiat. 艢piewali艣my piosenki o niemocy, kt贸ra nas otacza i ch臋ci wydobycia si臋 z tego. Tak trzeba odczytywa膰 np. s艂owa Jurka Ignaciuka: “Wybuduj mi dom, nawet gdyby 艣ciany stawia膰 by艂o trzeba ze zm臋czenia, gdy cegie艂 zabraknie we藕 serca, tak wiele serc jest teraz z kamienia”. Ten stan napi臋cia jaki nam w 偶yciu towarzyszy艂 wyrzucali艣my z siebie w艂a艣nie przez tw贸rczo艣膰.

-A jak jest na koncertach odbierana piosenka, kt贸r膮 rozpocz臋li艣my nasz膮 rozmow臋?

-Starsze pokolenie podkre艣la, 偶e po jej wys艂uchaniu jest wstrz膮艣ni臋te, gdy偶 po latach komuny spe艂ni艂y si臋 marzenia wolno艣ciowe i teraz, z dnia na dzie艅, to wszystko powoli jest im zabierane. Podkre艣laj膮, 偶e piosenka powinna by膰 krzykiem pokolenia o zachowanie wolno艣ci.

-Ta wolno艣膰 kurczy si臋 nie tylko w Polsce. Co takiego si臋 sta艂o na 艣wiecie, 偶e pozwalamy odebra膰 sobie podstawowe warto艣ci?

-Ludzko艣膰 ma dylemat – globalizacja czy moja ma艂a ojczyzna. Zderzaj膮 si臋 dwie wyobra藕nie, globalna wioska z uk艂adami narodowymi daj膮cymi inne mo偶liwo艣ci samorealizacji. Chyba odczuwamy silne pragnienie oddzia艂ywania na rz膮dz膮cych, kt贸rych mamy blisko, a nie gdzie艣 za granicami. To oddzia艂ywanie jest przy tym adekwatne do naszych oczekiwa艅. W globalnej wiosce tracimy poczucie wp艂ywu na kszta艂towanie otaczaj膮cej nas rzeczywisto艣ci. W膮tpi臋, aby na te rozterki znalaz艂y si臋 jakie艣 gotowe rozwi膮zania.

 

Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl
Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl

Nie jeste艣my gotowi na przyj臋cie uchod藕c贸w poniewa偶 sami siebie nie jeste艣my pewni, a co dopiero, gdy przyjd膮 ludzie z inn膮 kultur膮

-Teraz jest czas sprawdzania, badania i st膮d chyba te napi臋cia na ca艂ym 艣wiecie. Brytyjczycy w艂a艣nie rozpoczynaj膮 sw贸j eksperyment samostanowienia. Zmagania na naszym poletku to z kolei poznawanie samych siebie, bo przez wieki, gdy by艂y zabory lub taka czy inna okupacja, nie by艂o na to czasu. Teraz musimy si臋 pozbiera膰, 偶eby uzyska膰 moc samostanowienia. To wymaga czasu i du偶ego wysi艂ku spo艂ecznego, 偶eby pozby膰 si臋 kompleksu gorszych Europejczyk贸w. Dlatego, na przyk艂ad, nie jeste艣my gotowi na przyj臋cie uchod藕c贸w poniewa偶 sami siebie nie jeste艣my pewni, a co dopiero, gdy przyjd膮 ludzie z inn膮 kultur膮. Nie wiem ilu lat potrzebujemy, 偶eby si臋 pozbiera膰. My艣l臋, 偶e jedno pokolenie mo偶e by膰 za ma艂o.

-Wr贸膰my do p艂yty. Piosenka, o kt贸rej m贸wimy, nie jest przecie偶 jedyn膮…

-P艂yta zawiera 13 piosenek r贸偶nych autor贸w, np. Jacka Kaczmarskiego, Agnieszki Osieckiej, ale tak偶e 5 utwor贸w do tekst贸w wspomnianego Janusza Jano-Mielczarka, artysty fotografika z Cz臋stochowy, kt贸rego zainspirowali艣my do napisania utwor贸w podczas jednego z naszych koncert贸w. 艢piewamy te偶 piosenki S艂awy Przybylskiej, cofaj膮c si臋 do lat naszej m艂odo艣ci. Przyczyniamy si臋 w ten spos贸b do namalowania piosenkami obrazu owego b艂臋dnego ko艂a …

-Bywalcy pla偶y miejskiej w Olsztynie cz臋sto widz膮 Ci臋, jak brodzisz po wodzie wzd艂u偶 jeziora. To tak dla przyjemno艣ci?

-Woda ma magiczne w艂a艣ciwo艣ci. Mieszkamy w pi臋knym zak膮tku 艣wiata. Mamy wspania艂e lasy, jeziora. Trzeba si臋 z tego cieszy膰 i docenia膰 miejsce w kt贸rym 偶yjemy. Mnie brodzenie po wodzie bardzo odpr臋偶a, dodaje si艂, wr臋cz oczyszcza. Gdy tylko mam czas, pojawiam si臋 nad wod膮 i w ten spos贸b wypoczywam.

 

Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl
Stefan Brzozowski. Fot. Newsbar.pl

Rozmawia艂: S艂awomir Ostrowski