Prof. Piotr Gwiazda i prowadz膮cy spotkanie Kazimierz Brakoniecki. Fot. Newsbar.pl
Prof. Piotr Gwiazda i prowadz膮cy spotkanie Kazimierz Brakoniecki. Fot. Newsbar.pl

W Wojew贸dzkiej Bibliotece Publicznej z czytelnikami spotka艂 si臋 Piotr Gwiazda, pochodz膮cy z Olsztyna poeta, eseista i t艂umacz, kt贸ry od 1991 roku mieszka w Stanach Zjednoczonych, gdzie wyk艂ada na University of Pittsburgh. Poni偶ej fragmenty jego wypowiedzi. Spotkanie poprowadzi艂 Kazimierz Brakoniecki.

Olsztyn dla mnie zawsze by艂 i jest bardzo wa偶nym miastem. Nie tylko dlatego, 偶e tu si臋 urodzi艂em, wychowa艂em i dorasta艂em, ale tak偶e dlatego, 偶e tu mia艂em pierwsze kontakty literackie, a mia艂em wtedy 16-17 lat. M艂ody cz艂owiek zawsze potrzebuje wsparcia i ja takie wsparcie znalaz艂em w艣r贸d nauczycieli, w Miejskim O艣rodku Kultury, w艣r贸d literat贸w, poet贸w itd. Do dzi艣 bardzo dobrze pami臋tam spotkanie z Kazimierzem Brakonieckim, jedyne przed moim wyjazdem do USA. Rozmawiali艣my 45 minut, mo偶e godzin臋. Takie rozmowy cz臋sto decyduj膮, o tym co si臋 wydarzy p贸藕niej. Teraz Kazik Brakoniecki t艂umaczy moje wiersze z angielskiego na j臋zyk polski.

Wyjecha艂em do USA gdy mia艂em 17 lat. Nie by艂a to emigracja polityczna, nikt mnie z kraju nie wyp臋dza艂. Wyjechali艣my z rodzicami dobrowolnie. Nie chc臋 o wyje藕dzie m贸wi膰 w jakich艣 kategoriach dramatycznych czy melancholijnych, bo tak raczej nie by艂o. By艂em nastolatkiem, poznawa艂em nowy kraj, nowych ludzi, j臋zyk. To mia艂o te偶 wymiar ekscytuj膮cy, wyje偶d偶a艂em do nowego domu. Ale by艂a oczywi艣cie t臋sknota za lud藕mi, t臋sknota za miastem bardziej ni偶 za krajem. Przechadza艂em si臋 wczoraj po Olsztynie. To pi臋kne miasto, w kt贸rym chyba si臋 dobrze 偶yje. Zauwa偶y艂em, 偶e w Polsce, a szczeg贸lnie w Warszawie jest du偶o miejsc publicznych, takich jak parki, skwery. Mo偶na przysi膮艣膰 odpocz膮膰, porozmawia膰 z lud藕mi, zawrze膰 nowe znajomo艣ci. Takich miejsc w Ameryce brakuje, nie jest ich zbyt du偶o. Olsztyn pami臋tam z perspektywy raczej dziecka i mo偶e dlatego teraz wszystko wydaje mi si臋 tu mniejsze ni偶 przed laty. Miasto wypi臋knia艂o, nie jest takie szare jak za komuny.

Czytelnicy moich wierszy czuj膮 jednak, 偶e jestem spoza Ameryki. Twierdz膮, 偶e s艂ycha膰 w nich Europ臋 艢rodkow膮

W USA utrzymuj臋 kontakty z polskim poet膮 i t艂umaczem Piotrem Florczykiem i on mnie kiedy艣 zapyta艂 czy przej艣cie na j臋zyk angielski by艂o dla mnie traumatyczne. W pierwszym momencie odpowiedzia艂em: sk膮d, ale偶 nie! Jednak po jakim艣 czasie zda艂em sobie spraw臋, 偶e rzeczywi艣cie pisanie poezji w nowym j臋zyku, odkrywanie jego zawi艂o艣ci to spore prze偶ycie. M贸wi膮c po angielsku, czy raczej po ameryka艅sku, mam charakterystyczny akcent i cz臋sto rozm贸wcy mnie pytaj膮 sk膮d jestem. Tego akcentu raczej si臋 nie pozb臋d臋. W wierszach jest podobnie. One maj膮 jaki艣 w艂asny j臋zyk. I nawet mnie to zadawala, bo zawsze chcia艂em czym艣 w poezji si臋 wyr贸偶nia膰. Czytelnicy moich wierszy czuj膮 jednak, 偶e jestem spoza Ameryki. Twierdz膮, 偶e s艂ycha膰 w nich Europ臋 艢rodkow膮.

Jeden z moich najwcze艣niejszych wierszy pt. 鈥濺ok urodzenia鈥 ma ciekaw膮 histori臋. Ukaza艂 si臋 w pierwszym numerze szkolnego pisma Teraz my? Pami臋tam, 偶e trwa艂y d艂ugie debaty nad nazw膮 pisma i czy w tytule postawi膰 znak zapytania, wykrzyknik czy mo偶e wielokropek. 鈥濺ok urodzenia鈥 zosta艂 p贸藕niej przet艂umaczony przeze mnie na j臋zyk angielski i ukaza艂 si臋 w tomiku 鈥濭agarin Street鈥. Oczywi艣cie nie napisa艂em, 偶e jest to moje t艂umaczenie wiersza z j臋zyka polskiego. W autorskim t艂umaczeniu wiersz jest troch臋 inny, nie jest tak dos艂owny jak w oryginale, co zreszt膮 w poezji jest rzecz膮 normaln膮, kopia j臋zykowa nie musi by膰 stu procentowa. Angielski tytu艂 wiersza to: 鈥濨irth certificate鈥, co oznacza 艣wiadectwo urodzenia, a nie jak w oryginale rok urodzenia.

Po kilku latach Jacek Gutorow przet艂umaczy艂 ten wiersz zn贸w na j臋zyk polski nie wiedz膮c, 偶e istnieje jego oryginalna wersja鈥 Niedawno si臋 dowiedzia艂em, 偶e powsta艂a nast臋pna polska wersja tego wiersza, kt贸ra ma si臋 ukaza膰 w antologii poet贸w polsko 鈥 ameryka艅skich.

To dziwne uczucie, gdy widzi si臋 sw贸j wiersz w t艂umaczeniu na inny j臋zyk. To jakby moje wn臋trze wysz艂o na zewn膮trz.

Prof. Piotr Gwiazda i prowadz膮cy spotkanie Kazimierz Brakoniecki (z lewej). Fot. Newsbar.pl
Prof. Piotr Gwiazda i prowadz膮cy spotkanie Kazimierz Brakoniecki (z lewej). Fot. Newsbar.pl

 

Piotr Gwiazda jest poet膮, krytykiem i t艂umaczem. Urodzi艂 si臋 i wychowywa艂 w Olsztynie, od 1991 roku mieszka w Stanach Zjednoczonych, gdzie wyk艂ada na University of Pittsburgh.聽Opublikowa艂 trzy tomy poetyckie: Gagarin Street (2005), Messages (2012) i Aspects of Strangers (2015). Jest tak偶e autorem dw贸ch ksi膮偶ek krytycznoliterackich: James Merrill and W.H. Auden (2007) i US Poetry in the Age of Empire (2014). Prze艂o偶y艂 na angielski dwa tomy Grzegorza Wr贸blewskiego: Kopenhaga (2013) i Zero Visibility (2017).聽W Polsce jego wiersze ukaza艂y si臋 w pismach: Borussia, FA-art, Fraza, Gazeta Olszty艅ska, Helikopter, Odra, minimalbooks oraz w antologii Przewodnik po zaminowanym terenie.